BDO i postępowanie z odpadami medycznymi w studiu tatuażu

with Brak komentarzy

 

Posiadanie swojego studia tatuażu czy też podnajem stanowiska przez tatuatora na własnej działalności gospodarczej to nie tylko radość tworzenia. Wskazane osoby są przedsiębiorcami, a na przedsiębiorcy ciąży sporo obowiązków, w tym obowiązek wpisu do BDO.

W artykule znajdziesz kompleksowe omówienie problematyki BDO i prawidłowego postępowania z odpadami (w tym medycznymi) w studiu tatuażu. Wszystko w jednym miejscu, dlatego artykuł jest obszerny. Dla ułatwienia przygotowałam dla Ciebie spis treści – możesz zapoznać się z całością albo z wybranymi, ważnymi dla Ciebie zagadnieniami.

Czym jest rejestr BDO

Rejestr BDO to inaczej Rejestr podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. Stanowi część bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, tzw. BDO.

Rejestr BDO został uruchomiony już 1 stycznia 2018 r., jednak dopiero od 1 stycznia 2020 r. przedsiębiorcy wpisani do rejestru mieli w nim prowadzić ewidencję i sprawozdawczość odpadów w wersji elektronicznej. Ze względu na COVID-19 wprowadzono zmianę, która umożliwia korzystanie jeszcze z papierowej ewidencji i przesunięto termin na składanie sprawozdań za rok 2019 do 11 września 2020 r.

BDO ma ułatwić gromadzenie informacji o odpadach, a wszystko po to, żeby zlikwidować nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami na terenie naszego kraju. Obowiązki rejestrowe, ewidencyjne i sprawozdawcze mają doprowadzić m.in. do zlikwidowania dzikich wysypisk i bezpiecznej utylizacji śmieci.

Zapewne słyszeliście o niekontrowanych pożarach wysypisk i ich wpływie na środowisko. BDO w wersji elektronicznej ma pomóc w kontrolowaniu „życia” odpadów, tj. drogi od ich wytworzenia do utylizacji (albo innego procesu np. recyklingu). Ma to pomóc w wykrywaniu nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami i pomóc w zapobieganiu takim sytuacjom.

W BDO gromadzi się m.in. informacje o rodzajach i ilości wytwarzanych odpadów oraz ich wytwórcach.
Jednak nie wszyscy wytwórcy odpadów powinni zarejestrować się do BDO.

 

Czy studio tatuażu powinno uzyskać wpis do BDO?

Nikt z nas nie ma wątpliwości co do tego, że w studiu tatuażu podczas świadczenia usług powstają odpady. Odpady powstają też w pomieszczeniach socjalnych (przykładowy katalog produkowanych w studiu odpadów znajdziecie niżej).

Posługując się językiem ustawodawcy oznacza to, że każdy, kogo działalność powoduje powstanie odpadów, jest pierwotnym wytwórcą odpadów. Przykładowo w trakcie sesji tatuowania ręcznik papierowy wykorzystywany do przecierania skóry, po jego wykorzystaniu staje się odpadem.

Za odpady uważa się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Natomiast przez gospodarowanie odpadami rozumie się m.in. ich wytwarzanie i zbieranie. Zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach Marszałek Województwa prowadzi rejestr m.in. podmiotów gospodarujących odpadami.

Co do zasady osoby, które wytwarzają odpady są zobowiązane do prowadzenia ewidencji odpadów (chyba, że korzystają z zwolnienia – ze zwolnienia korzystają przykładowo wytwórcy odpadów komunalnych).

Każdy kto jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów (nie korzysta ze zwolnienia w tym zakresie) powinien wpisać się do BDO. Oszczędzę Wam wymienienia wszystkich zwolnień podmiotowych i przedmiotowych i po prostu dam znać, że studio tatuażu nie może skorzystać z takiego zwolnienia m.in. dlatego, że wytwarza się w nim odpady medyczne.

 

Podnajem stanowiska w studiu i współpraca na podstawie własnej działalności gospodarczej a wpis do BDO

Osoby, które podnajmują stanowisko w studiu tatuażu lub współpracują ze studiem na podstawie prowadzonej przez siebie własnej działalność gospodarczą również są zobowiązane do uzyskania wpisu w BDO.
Wynika to z tego, że wskazane osoby są pierwotnymi wytwórcami odpadów zobowiązanymi do prowadzenia ewidencji odpadów, a to jak wskazano powyżej oznacza, że powinny uzyskać wpis w BDO.

Jednak w przypadku korzystania przez wytwórców odpadów (np. tatuatorów) ze wspólnego lokalu dopuszcza się przeniesienie odpowiedzialności za wytworzone odpady na rzecz jednego z nich lub na rzecz wynajmującego lokal, jeżeli podmiot ten zapewni postępowanie z przyjętymi odpadami w sposób zgodny z ustawą o odpadach.

Przeniesienie odpowiedzialności za wytworzone odpady musi nastąpić w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W przypadku podpisania takiej umowy obowiązek do prowadzenia ewidencji w zakresie wytwarzanych odpadów przechodzi na osobę, która w wyniku podpisanej umowy przejęła odpowiedzialność za wytworzone odpady. Oznacza to, że to osoba, na którą przeniesiono odpowiedzialność będzie odpowiedzialna za prowadzenie ewidencji, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości będzie odpowiedzialna również finansowo.
Warto zadbać o to, aby taka umowa była prawidłowo sformułowana.
Takie rozwiązanie ma swój bardzo praktyczny wymiar w postaci odbioru odpadów przez jedną firmę i ograniczenie tzw. papierologii z tym związanej.

 

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów i zezwolenie na zbieranie odpadów w studiu tatuażu

Ustawodawca przewidział cały szereg zezwoleń: na wytwarzanie, zbieranie, przetwarzanie, na zbieranie i przetwarzanie odpadów jak również pozwolenia zintegrowane.

Pytanie, które pojawiło się kilka razy dotyczyło tego czy studio tatuażu potrzebuje pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Możecie odetchnąć z ulgą, studio tatuażu nie musi uzyskać pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Pozwolenie to jest uregulowane w ustawie o ochronie środowiska i jest tzw. pozwoleniem emisyjnym, czyli dotyczy odpadów wytworzonych w związku z funkcjonowaniem instalacji.

Kolejne pytanie dotyczyło zezwolenia na zbieranie odpadów w studiu tatuażu. W studiu tatuażu mamy do czynienia ze wstępnym magazynowaniem odpadów przez ich wytwórcę. Przyjmując, że wstępne magazynowanie jest zbieraniem odpadów nie oznacza jeszcze konieczności uzyskania zezwolenia.

Ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, dotyczy ono m.in. odpadów komunalnych wytwarzanych w pomieszczeniach socjalnych.

W zakresie innych odpadów można z niego skorzystać pod warunkiem, że posiada się pisemną umowę z podmiotem posiadającym zezwolenie na zbieranie odpadów.

Jeśli więc odpady są z waszego studia odbierane i macie odpowiednią umową w formie pisemnej z podmiotem posiadającym zezwolenie, to sami nie musicie go uzyskiwać.

 

Jakie rodzaje odpadów są wytwarzane w studiu tatuażu?

Żeby odpowiedzieć na pytanie czy powinniśmy zarejestrować się w BDO, musimy wiedzieć jakie odpady wytwarzamy i czy możemy skorzystać ze zwolnienia.

Odpady komunalne

W uproszczeniu to odpady o takim charakterze jak te odpady, które powstają w naszych domach, pod warunkiem, że nie zawierają odpadów niebezpiecznych. Do tej grupy zaliczmy odpady, które powstają w części socjalnej dla pracowników. Nie podlegają one obowiązkowi ewidencji. Są traktowane tak samo jak odpady komunalne w gospodarstwach domowych. W konsekwencji, ze względu na wytwarzanie odpadów komunalnych w studiu tatuażu nie ma obowiązku wpisu do rejestru BDO.

 

Odpady medyczne

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o odpadach, odpady medyczne to „odpady powstające w związku z udziałem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny”. Po przeczytaniu tej definicji moglibyśmy dojść do wniosku, że w studiu nie wytwarza się odpadów medycznych. Jednak taki wniosek byłby błędny.

Ustawa znajduje doprecyzowanie w Rozporządzeniu Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów z dnia 2 stycznia 2020 r. W Rozporządzeniu znajdziemy listę rodzajów odpadów. Interesujące nas odpady medyczne należą do grupy 18. Grupy dzielą się na podgrupy i rodzaje, a każdy rodzaj posiada swój kod. Odpowiednim dla studiów tatuażu jest kod: 18 01 03*, przy którym znajdujemy zapis:

„Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt.”

Odpady opatrzone kodem 18 01 03* stanowią grupę odpadów zakaźnych. Gwiazdka na końcu kodu oznacza, że odpady są niebezpieczne.

Do tego katalogu możemy zaliczyć igły, chusteczki, podkłady. W trakcie tatuowania dochodzi do przerwania ciągłości tkanki, nakłucia powodują delikatne krwawienie. Krew i osocze są usuwane przez tatuatora za pomocą papierowych podkładów / ręczników. Podkłady z krwią czy igły są odpadami niosącymi ryzyko zakażenia, przez co są uznawane za niebezpieczne.

Dodatkowo zgodnie z nowymi wytycznymi sanitarnymi opublikowanymi na stronie Ministerstwa Rozwoju wytyczne dla studia tatuażu zużyte środki ochrony osobistej należy traktować jak skażone i umieszczać w koszach na odpady medyczne, tkaniny jednorazowego użytku również należy traktować jako odpady medyczne, a folię, która została użyta do zabezpieczenia stanowiska pracy, jako odpad niebezpieczny. Na stronie znajdziemy informacje, że odpady te mają być umieszczane w czerwonym foliowym worku, tak jak odpady medyczne zakaźne. Jest to pewna zmiana ponieważ dotychczas odpady oznaczone kodem 18 01 04 były definiowane: „Inne odpady niż wymienione w 18 01 03 (np. opatrunki z materiału lub gipsu, pościel, ubrania jednorazowe, pieluchy)” i zaliczane do grupy odpadów medycznych innych niż niebezpieczne. Co oznaczało, że nie musiały być zbierane do czerwonych worków. Teraz muszą.

Wskazane wyżej odpady wymagają specjalnego traktowania, należy je w odpowiedni sposób zabezpieczyć i przechowywać, jak również przekazać do unieszkodliwienia.

 

Odpady niebezpieczne

Odpady niebezpieczne oznaczają odpady wykazujące co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych, wskazanych m.in. w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. Katalog odpadów niebezpiecznych jest duży. Do substancji niebezpiecznych są zaliczane m.in. odpady o właściwościach: wybuchowych, żrących, toksycznych, rakotwórczych czy zakaźnych.

Powyższe oznacza, że wszystkie odpady zakaźne zakwalifikujemy jako odpady niebezpieczne, jednak nie wszystkie odpady niebezpieczne są zakaźne.

Natomiast w grupie odpadów medycznych nie wszystkie podgrupy zostały uznane przez ustawodawcę jako odpady zakaźne, a w konsekwencji niebezpieczne. Zrozumienie tych zależności jest ważne dla prawidłowego postępowania z odpadami w studiu tatuażu, dlatego przygotowałam Wam ilustrującą to grafikę.

 

Jak pakować i przechowywać odpady medyczne w studiu tatuażu?

Zdolność prawidłowego zakwalifikowania odpadów, nie tylko jako odpadów, ale jako odpadów medycznych i to właściwej grupy, wpływa na możliwość wywiązania się z obowiązku właściwego postępowania przy gromadzeniu odpadów medycznych w pojemnikach lub workach w miejscach ich powstawania oraz przy wstępnym magazynowaniu odpadów medycznych.

Podział odpadów medycznych

Ze względu na sposób postępowania możemy podzielić odpady medyczne na:

1. medyczne zakaźne
2. medyczne zakaźne o ostrych krawędziach
3. medyczne wysoce zakaźne, czyli takie co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że zawierają biologiczne czynniki chorobotwórcze
4. niebezpieczne inne niż zakaźne
5. medyczne inne niż niebezpieczne

Postępowanie z odpadami medycznymi

Obchodzenie się z odpadami medycznymi zostało uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi.
Wiemy już, że w studiu tatuażu w trakcie sesji wytwarzamy odpady medyczne o kodzie 18 01 03*, do tej podgrupy możemy zaliczyć m.in.: igły, chusteczki, ręczniki papierowe czy podkłady.
Odpady o wskazanym kodzie możemy zaliczyć, w zależności od sytuacji do zakaźnych lub wysoce zakaźnych odpadów medycznych.

Pakowanie odpadów medycznych zakaźnych

Odpady medyczne zakaźne zbiera się w miejscu ich powstawania do pojemników lub worków jednorazowego użycia z folii polietylenowej, koloru czerwonego, wytrzymałych, odpornych na działanie wilgoci i środków chemicznych, z możliwością jednokrotnego zamknięcia. Z wyjątkiem odpadów medycznych o ostrych końcach i krawędziach (czyli igieł), które zbiera się w miejscu ich powstawania do pojemników jednorazowego użycia, sztywnych, odpornych na działanie wilgoci, mechanicznie odpornych na przekłucie lub przecięcie.

 

Pakowanie odpadów medycznych wysocezakaźnych

Zasadniczo pakujemy je tak samo, jak w przypadku odpadów medycznych zakaźnych, ale ten czerwony worek po zamknięciu umieszczamy w drugim worku spełniającym te same wymagania.
Dla odpadów medycznych o ostrych końcach używamy pojemnika, ale w przypadku odpadów wysocezakaźnych musi on być koloru czerwonego. Powyższe stanowi opakowanie wewnętrzne.

Po umieszczeniu w opakowaniu wewnętrznym musimy jeszcze przygotować opakowanie zewnętrzne.
Opakowanie zewnętrzne to pojemnik koloru czerwonego, wytrzymały, odporny na działanie wilgoci i środków chemicznych, wykonany w sposób umożliwiający dezynfekcję, z możliwością szczelnego zamknięcia.

Pojemniki lub worki zapełnia się co najwyżej do 2/3 ich objętości w sposób umożliwiający ich bezpieczne zamknięcie. Niedozwolone jest otwieranie raz zamkniętych pojemników lub worków jednorazowego użycia.

Opisywanie worków i pojemników z odpadami medycznymi

Na workach lub pojemnikach muszą się znaleźć takie informacje jak:
1. kod odpadów medycznych w nim przechowywanych;
2. nazwa wytwórcy odpadów medycznych;
3. numer REGON wytwórcy odpadów medycznych;
4. data i godzina otwarcia (rozpoczęcia użytkowania);
5. data i godzina zamknięcia.

 

Wstępne magazynowanie odpadów medycznych

Po posprzątaniu stanowiska i zapakowaniu odpadów medycznych w odpowiedni sposób, jesteśmy zobowiązani do ich przechowania do czasu odbioru przez firmę, z którą mamy podpisaną umowę na ich odbiór. To przechowywanie odpadów przez ustawodawcę jest nazywane wstępnym magazynowaniem.

Wstępne magazynowanie odpadów medycznych o kodach 18 01 03* powinno odbywać się w temperaturze do 18ºC, z tym, że od 10ºC do 18ºC może odbywać się tak długo, jak pozwalają na to ich właściwości, jednak nie dłużej niż 72 godziny. Natomiast w temperaturze do 10ºC – nie dłużej niż 30 dni. Odpady medyczne wysokozakaźne mogą być przechowywane w miejscu ich powstawania do 24 godzin.

Wymogi dla pomieszczenia do magazynowania odpadów medycznych

Pomieszczenie do magazynowania odpadów medycznych musi:
1. posiadać niezależne wejście;
2. być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych;
3. posiadać ściany i podłogi wykonane z materiałów gładkich, łatwo zmywalnych i umożliwiających dezynfekcję;
4. być zabezpieczone przed dostępem owadów, gryzoni oraz innych zwierząt;
5. posiadać drzwi wejściowe bez progu, których szerokość i wysokość gwarantuje swobodny dostęp;
6. posiadać miejsca lub boksy wydzielone i oznakowane w zależności od rodzaju magazynowanych odpadów medycznych, a w przypadku magazynowania odpadów medycznych w oznakowanych, szczelnie zamkniętych pojemnikach lub kontenerach dopuszcza się brak wydzielonych boksów;
7. być wyposażone w termometr do pomiaru temperatury wewnątrz pomieszczenia;
8. posiadać wentylację zapewniającą podciśnienie, z zapewnieniem filtracji odprowadzanego powietrza; dopuszcza się zastosowanie wentylacji grawitacyjnej pod warunkiem magazynowania odpadów medycznych w szczelnie zamkniętych pojemnikach lub kontenerach i oznakowanych w zależności od rodzaju magazynowanych odpadów medycznych;
9. posiadać zabezpieczenia techniczne przed rozprzestrzenianiem się magazynowanych odpadów medycznych, obejmujące również gromadzenie ewentualnych odcieków z tych odpadów.

Wymogi dla urządzeń chłodniczych i lodówek na odpady medyczne

Stacjonarne urządzenie chłodnicze na odpady medyczne powinno:

1. być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych;
2. posiadać ściany i podłogi wykonane z materiałów gładkich, łatwo zmywalnych i umożliwiających dezynfekcję;
3. być zabezpieczone przed dostępem owadów, gryzoni oraz innych zwierząt;
4. posiadać drzwi wejściowe bez progu, których szerokość i wysokość powinna gwarantować swobodny dostęp;
5. być wyposażone w termometr do pomiaru temperatury wewnątrz urządzenia;
6. posiadać zamknięcie drzwi wejściowych umożliwiające ich otwarcie od wewnątrz;
7. posiadać przedsionek przed wejściem do urządzenia.

Przenośne urządzenie chłodnicze, czyli „lodówka” na odpady medyczne powinno:
1. posiadać wnętrze wykonane z materiałów gładkich, łatwo zmywalnych i umożliwiających dezynfekcję;
2. być zabezpieczone przed dostępem owadów, gryzoni oraz innych zwierząt;
3. być zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych;
4. być wyposażone w termometr do pomiaru temperatury wewnątrz urządzenia.

 

Pomieszczenie na odpady medyczne

Przy pomieszczeniu na odpady medyczne oraz przy stacjonarnym urządzeniu chłodniczym na odpady medyczne powinno się zapewnić dostęp do umywalki z bieżącą zimną i ciepłą wodą, jak również wydzielić miejsce do przechowywania czystych oraz zbierania brudnych środków ochrony indywidualnej.

Natomiast w sąsiedztwie przenośnego urządzenia chłodniczego na odpady medyczne, zapewnia się
dozownik ze środkiem do dezynfekcji rąk, podajnik na czyste rękawiczki jednorazowe oraz pojemnik na zużyte rękawiczki jednorazowe.

Obowiązki związane z wpisem do BDO

Obowiązek rejestrowy

Wiemy, że tatuator jako wytwórca odpadów zobowiązany do prowadzenia ewidencji musi zarejestrować się do BDO. Odpowiedni formularz rejestrowy (BDO) należy wypełnić i wraz z oświadczeniem przesłać do stosownego urzędu marszałkowskiego, właściwego ze względu na miejsce wytwarzania odpadów. Formularz znajdziecie tutaj: formularz

 

Obowiązek ewidencyjny

Obowiązek ewidencyjny w przypadku wytwórcy odpadów w studiu to: karta przekazania odpadów i karta ewidencji odpadów. Od stycznia 2020 roku karta przekazania odpadów (KPO) wystawiana może być za pośrednictwem indywidualnego konta w BDO. Dokumenty ewidencji odpadów sporządza się bezpośrednio w systemie BDO lub z wykorzystaniem zewnętrznych aplikacji zintegrowanych z systemem BDO przez API. Więcej o API możesz przeczytać tutaj: integracja BDO .

Po zarejestrowaniu w BDO otrzymamy indywidualny 9-cyfrowy numer rejestrowy. Brak indywidualnego numeru konta w BDO uniemożliwi tatuatorowi na własnej działalności gospodarczej współpracującemu ze studiem lub prowadzącemu własne studio wystawianie karty przekazania odpadów. W takim przypadku firmy zajmujące się odpadami nie będą mogły ich odebrać.

 

Obowiązek sprawozdawczy

Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami powinno zostać sporządzone przez wytwórcę odpadów zobowiązanego do prowadzenia ewidencji odpadów. Powinno zostać złożone właściwemu marszałkowi województwa za pośrednictwem indywidualnego konta BDO. Termin złożenia sprawozdania za rok 2019 został przedłożony do 11 września 2020 r., jednak co do zasady sprawozdanie za poprzedni rok kalendarzowy powinno być składane w terminie do dnia 15 marca.

 

Kary za nieprzestrzeganie przepisów ustawy o odpadach

Ustawodawca, aby zmobilizować do przestrzegania przepisów ustawy o odpadach przewidział grzywny, nakładanie administracyjnych kar pieniężnych i karę aresztu.

Administracyjną karę pieniężną wymierza się m.in. za:

1. zmianę klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne przez ich rozcieńczanie lub mieszanie ze sobą, lub z innymi odpadami, substancjami lub materiałami,
2. mieszanie odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszanie odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne,
3. zbieranie i magazynowanie odpadów niezgodnie z wymaganiami, które opisałam powyżej,
4. prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do rejestru,
5. nieumieszczanie numeru rejestrowego na dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością.

 

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej

Administracyjna kara pieniężna za naruszenia wymienione powyżej, wynosi nie mniej niż 5000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł, a jeśli jest nakładana po raz kolejny wymierza się ją w dwukrotnej wysokości.

Więcej o samej procedurze wpisu i karach możesz przeczytać na stronie rządowej tutaj:obowiązki związane z BDO

 

Jeśli artykuł był przydatny, podaj go dalej, podziel się nim w swoich mediach społecznościowych. Szczególnie jeśli wiesz, że znajomi mogą mieć problem z wdrożeniem BDO i wstępnym magazynowaniem odpadów.

 

Masz pytania – pisz śmiało: kontakt@prawotuszu.pl albo na moim Instagramie: prawo tuszu na instagramie

 

Jeśli jesteś właścicielem studia, mogą zainteresować Cię również te wpisy:

Studio tatuażu a zgłoszenie do VAT-u

Sprzedaż voucherów – jak jest opodatkowana i jak ją prawidłowo rozliczyć?

Studio tatuażu w nowym reżimie sanitarnym

Działalność nierejestrowana jako dodatkowe źródło dochodu dla tatuatora

with Brak komentarzy

Z tego wpisu dowiesz się czym jest działalność nierejestrowana i jak ją rozliczać. Wbrew tytułowi wpis jest nie tylko dla tatuatorów, a dla wszystkich którzy zastanawiają się nad prowadzeniem działalności nierejestrowanej. Wpis stanowi kompletny przewodnik i odpowie na wiele Twoich pytań i wątpliwości, w tym dotyczących obowiązku ewidencyjnego i podatkowego, dla ułatwienia przygotowałam dla Ciebie spis treści.

 

Czym jest działalność nierejestrowana?

Działalność nierejestrowana jest instytucją stosunkowo nową, została wprowadzona przez ustawę Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r., gdzie w art. 5 znajdziemy definicje tej działalności. Sam ustawodawca określa ją nazwą działalności nieewidencjonowanej.

Potocznie funkcjonuje też jako działalność na próbę czy biznes na próbę. Co istotne, działalność nierejestrowana nie stanowi działalności gospodarczej w myśl wymienionej ustawy. Oznacza to m.in., że nie wymaga rejestracji/wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) ani płacenia składek ZUS.

Dla kogo jest działalność nierejestrowana, a kto nie może z niej skorzystać?

Działalność nieewidencjonowana może być świetnym rozwiązaniem dla osoby, która posiada inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Przykładowo dla kogoś, kto pracuje na umowę o pracę, zlecenie, przebywa na urlopie macierzyńskim czy też jest podpięty pod ubezpieczenie osoby najbliższej, a jednocześnie chce spróbować swoich sił np. sprzedając swoje printy czy rękodzieło.

Wspominam o tym, ponieważ jedno z największych dobrodziejstw działalności nierejestrowanej, czyli brak składek na ubezpieczenie społeczne (które szczególnie w początkach prowadzenia działalności może być dużym obciążeniem finansowym) powoduje jednocześnie brak ubezpieczenia zdrowotnego. Z drugiej strony funkcjonowanie bez ubezpieczenia zdrowotnego jest ryzykowne.

Koszty leczenia potrafią być naprawdę wysokie i jeśli będziecie musieli je pokryć z własnej kieszeni – może to mieć wpływ na Wasze życie. Istnieje możliwość prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ, ale jest to dość drogie rozwiązanie, w szczególności, jeśli mieliście przerwę w ciągłości ubezpieczenia.

Aby skorzystać z dobrodziejstwa działalności nierejestrowanej trzeba:

1) być osoba fizyczną, która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej;
2) osiągać przychód z tej działalności nie wyższy niż 1300 zł miesięcznie (kwota aktualna w 2020 r., dopuszczalny przychód z działalności został przez ustawodawcę określony jako 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, a minimalne wynagrodzenie wzrasta co roku);
3) nie wykonywać działalności, dla której potrzebne jest pozwolenie, koncesja, zezwolenie itd., ponieważ taki rodzaj działalności nie może być prowadzony we wskazanej formie działalności nierejestrowanej.

Dodatkowo rekomenduję posiadanie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Obowiązek kasy fiskalnej w działalności nierejestrowanej

Zwolnienia z obowiązku kasy fiskalnej są wskazane w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących z dnia 28 grudnia 2018 r. Dowiemy się z niego, że jeśli obrót na rzecz osób fizycznych nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 tysięcy złotych rocznie, to nie mamy obowiązku posiadać kasy fiskalnej.

W przypadku osób rozpoczynających działalność nie ma obowiązku posiadania kasy fiskalnej, jeśli przewidywany obrót nie przekroczy, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w danym roku podatkowym, kwoty 20 000 zł. Proporcja oznacza w tym przypadku, że miesięcznie nie możemy mieć obrotu większego niż 1666,67 zł (20 000 /12). Zwolnienie to ma charakter tymczasowy, ma obowiązywać do 31 grudnia 2021 r.

Obowiązek VAT w działalności nierejestrowanej

Co do zasady działalność nierejestrowana będzie zwolniona z obowiązku rejestracji do VAT ze względu na kryterium podmiotowe (czyli zwolnienie z obowiązku rejestracji do VAT do momentu przekroczenia w danym roku podatkowym kwoty obrotów w wysokości 200 tysięcy złotych). Z działalności nierejestrowanej dopuszczalny przychód roczny może wynieść maksymalnie do 15 600 zł w 2020 roku.

Jeśli więc działalność nierejestrowana nie obejmuje swoim zakresem usług, które podlegają wyłączeniu z tego zwolnienia (takimi usługami są np. działalność prawnicza, doradcza czy jubilerska) to rejestracja do VAT nie obowiązuje.

Podsumowując, w dużym uproszczeniu można stwierdzić, że jeśli pilnujemy dopuszczalnych kwot przychodu przy działalności nierejestrowanej, to nie mamy obowiązku posiadania kasy fiskalnej i rejestracji do VAT.

Czy osoba bezrobotna może prowadzić działalność nierejestrowaną bez utraty statusu osoby bezrobotnej?

Status osoby bezrobotnej jest uregulowany w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Status osoby bezrobotnej można utracić m.in. po złożeniu wniosku o wpis do CEIDG (czyli po rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej), jak również w przypadku uzyskania miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ustawa za przychody uważa przychody z innego tytułu niż zatrudnienie czy działalność gospodarcza, które podlegają opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powyższe moim zdaniem oznacza, że można prowadzić działalność nierejestrowaną zachowując statut osoby bezrobotnej (próg dochodowy jest taki sam – 50% minimalnego wynagrodzenia).

Pamiętajmy jednak, że bezrobotny rejestrując się w urzędzie pracy, składa pisemne oświadczenie, że jest zdolny i gotowy podjąć zatrudnienie. Rozpoczęcie działalności nierejestrowanej nie może wpływać na gotowość do podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny nadal zobowiązany jest zgłaszać się na wyznaczone wizyty oraz przyjmować skierowania do pracy. Dodatkowo, zgodnie z ustawą, zarejestrowany ma obowiązek składania powiatowemu urzędowi pracy pisemnego oświadczenia o przychodach w terminie 7 dni od dnia ich uzyskania.

Jeśli więc jesteś bezrobotny, a jednocześnie planujesz rozpoczęcie działalności nierejestrowanej skontaktuj się z właściwym UP i skonsultuj planowane działania z opiekunem z UP.

Przychód a dochód w działalności nierejestrowanej

Przychód to nie to samo co dochód, a zrozumienie tych pojęć ma kluczowe znaczenie dla prawidłowej ewidencji, jak również jej rozliczenia. Działalność nieewidencjonowana dopuszcza przychód w wysokości 1300 zł miesięcznie. Za przychód uważamy sumę sprzedaży towarów i usług w danym okresie rozliczeniowym.

Przykładowo w kwietniu 2020 r. sprzedaliśmy 10 printów po 100 zł, nasz przychód to 1000 zł. Jednak za wydrukowanie printów musieliśmy zapłacić 200 zł – to jest koszt naszej działalności. Po odjęciu od przychodów wszystkich kosztów prowadzonej działalności otrzymamy wysokość dochodu. W powyższym przykładzie wyniesie on 800 zł (1000-200).

Komplikując przykład, dodajmy do niego koszty wysyłki. Sprzedajmy printy po 100 zł, a dodatkowo pobieramy 40 zł na wysyłkę kurierem, klient przelewa nam 140 zł. W tym przykładzie naszym przychodem jest 140 zł. Jeśli za wydruk jednego printu zapłaciliśmy 20 zł, a za kuriera 40 zł, to nasz dochód od jednego sprzedanego printa wynosi 80 zł (140-20-40). Podatek dochodowy płacimy od dochodu. Jednak to kwoty przychodu (1300 zł) nie możemy przekroczyć. W związku z powyższym, w przykładzie z kurierem nie możemy już sprzedać 10 printów, ponieważ nasz przychód wyniosłaby 1400 zł, a to rodziłoby obowiązek wpisu do CEIDG w terminie 7 dni.

Z powyższego można wyciągnąć wniosek, że prowadząc działalność nierejestrowaną, wysyłka zagraniczna może być średnio opłacalna, ponieważ międzynarodowy kurier jest drogi, a jego koszt, jeśli pieniądze za niego zostaną przelane na nasze konto, będzie naszym przychodem.

Czy pieniądze przelane na kuriera muszą stanowić nasz przychód?

Wskazałabym, że jeśli pieniądze na kuriera wpływają na wasze konto, to najbezpieczniej uznać je za część przychodu, a potem uwzględnić jako tzw. koszty. Czyli wliczą się one do przychodu (1300 zł miesięcznie w 2020 r.) ale obniżą nam dochód, czyli kwotę, od której powinniśmy zapłacić podatek.

Można jednak poszukać opcji, w których klient zapłaci za kuriera przy odbiorze, a na nasze konto wpłaci tylko cenę za konkretny print.

Innym rozwiązaniem, może być wprowadzenie do naszego regulaminu odpowiednich zapisów, że wysyłka zostanie zrealizowana w imieniu klienta, czyli na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez klienta sprzedawcy (czyli Tobie). Pełnomocnictwo to obejmowałoby zawarcie w imieniu klienta umowy z pocztą polską lub kurierem na wysyłkę zamówionego towaru. Na takie rozwiązanie klient musi wyrazić zgodę. Tu możecie zapoznać się z indywidualną interpretacją podatkową na ten temat: interpretacja

Wskazana interpretacja chroni jednak tylko osobę która o nią wystąpiła – nie stanowi powszechnego źródła prawa. Podchodziłabym więc do tego rozwiązania ostrożnie – w przypadku kontroli, takie działania mogą być potraktowane jako obejście przepisów i limitu przychodów w działalności nierejestrowanej.

Koszty w działalności nierejestrowanej

Kosztami jest wszystko, co jest nam niezbędne do prowadzenia działalności nierejestrowanej. W przypadku printów – będzie to koszt wydruku, ale również koszt kuriera/przesyłki, materiałów potrzebnych do wykonania rzeczy, które sprzedajemy: przykładowo gipsu, gliny – jeśli planujemy stworzenie rzeźby o charakterze użytkowym, a potem robienie jej odlewów. Jak również koszty wypalenia ceramiki.

W przypadku kosztów trzeba pamiętać o ich ewidencjonowaniu. Brzmi strasznie, ale wystarczy, że kupując potrzebne materiały albo zlecając usługę weźmiemy na siebie, jako osobę fizyczną fakturę.
Kosztów nie można uwzględnić w limicie dopuszczalnego przychodu 1300 zł, w takim znaczeniu, że te koszty nie obniżają nam dopuszczalnego przychodu. Możemy jednak je odliczyć, gdy będziemy rozliczać podatek dochodowy.
W tym miejscu chciałam tylko zasygnalizować, że jeśli wykonujecie dla kogoś np. obraz na zamówienie i chcecie go sprzedać za sumę wyższą niż 1300 zł, to jest to możliwe w ramach indywidualnie zawartej umowy o dzieło, którą rozlicza się inaczej. Generalnie dla działalności artystycznej rozliczenie na podstawie umowy o dzieło może być korzystniejsze – to jest bardzo duży temat i z pewnością zasługuje na osobny wpis.
Dajcie znać, jeśli taki wpis chcecie i potrzebujecie.

Jak ewidencjonować działalność nierejestrowaną?

Ewidencjonowanie działalności ma jeden bardzo praktyczny wymiar. Zapisywanie zamówień pozwala Wam kontrolować wysokość przychodu w danym miesiącu. Pisząc kontrolować, mam tu na myśli jego nieprzekroczenie. Przekroczenie limitu przychodu powoduje obowiązek zarejestrowania działalności gospodarczej w terminie 7 dni. Ponieważ przekraczając kwotę 1300 zł przychodu w 2020 r. przestajecie spełniać przesłanki do prowadzenia działalności nieewidencjonowanej.

Uproszczoną ewidencję sprzedaży powinniście prowadzić nie tylko ze względu na działalność nierejestrowaną, ponieważ tu teoretycznie takiego obowiązku nie ma. Ewidencja jest potrzebna m.in. ze względu na zwolnienie z VAT i kasy fiskalnej, a to zwolnienie jest uregulowane kwotowo.

Uproszczoną ewidencję możemy prowadzić elektronicznie, albo fizycznie – nawet w notesie czy zeszycie.

Przygotowujemy sobie tabelkę, w której uwzględniamy:
– liczbę porządkową
– datę sprzedaży
– wartość sprzedaży
– wartość sprzedaży narastająco (tj. sumowanie wartości sprzedaży od początku miesiąca)
– dodatkowo dla celów podatkowych zapisujmy sobie koszty, czyli wydatki poczynione na zrealizowanie sprzedaży w danym miesiącu.

Dla działalności nieewidencjonowanej nie ma potrzeby zakładania osobnego rachunku bankowego, tak naprawdę nawet przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie ma takiego obowiązku. Zasadniczo taki rachunek zakłada się dla przejrzystości. Jeśli macie osobny rachunek bankowy dla swojej działalności nierejestrowanej to dobrze, ale wydaje się, że nie zastąpi on ewidencji, nawet jeśli każda wpłata wpływa właśnie na to konto. Dobrą wiadomością jest to, że na podstawie osobnego rachunku bankowego powinniśmy w dość łatwy sposób móc zrekonstruować naszą dotychczasową ewidencję.

Kiedy i jak rozliczyć przychód z działalności nierejestrowanej?

Prowadząc działalność nierejestrowaną jesteśmy zobowiązani płacić podatek dochodowy od wysokości osiągniętych dochodów. Im większe mamy koszty, tym prawdopodobnie mniejsze dochody a w rezultacie niższy podatek do zapłacenia.

Nasze przychody ewidencjonujemy na bieżąco, tak samo nasze koszty, ale podatek dochodowy z działalności nieewidencjonowanej zapłacimy dopiero przy rozliczaniu danego roku podatkowego. Więc za rok 2020 będziemy płacić do 30 kwietnia 2021 roku.

Przychód z działalności nierejestrowanej to zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1ba). W formularzu PIT bez problemu znajdziemy odpowiednie komórki.
Osiągając przychód z działalności nierejestrowanej, warto odkładać należny podatek co miesiąc, żeby nie być zaskoczonym w momencie rozliczania PIT.

Jak długo przechowywać dokumenty związane z ewidencją?

Dokumenty związane z działalnością nierejestrowaną należy przechowywać przez okres 5 lat licząc od końca roku w którym upłynął termin płatności podatku. Ponieważ są to dokumenty, które pośrednio ewidencjonują nam kwoty należnego podatku. Podatek dochodowy rozliczamy w kolejnym roku (tj. w 2021 za rok 2020), co oznacza, że pięcioletni okres dla dokumentów z 2020 roku należy liczyć od końca 2021 roku, tj. dokumentację związaną z rokiem 2020 należy przechowywać do zakończenia roku 2026.

 

Konsekwencje nieujawnienia przychodu z działalności nierejestrowanej

Są zasadniczo takie same jak za nieujawnianie i nierozliczanie przychodów. W przypadku kontroli nieujawniony w rozliczeniu przychód, zostanie opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym, który wynosi 75% podstawy opodatkowania. W takiej sytuacji nie ma też możliwości zaliczenia kosztów.

Wracając więc do naszego przykładu z printem za 100 zł, którego wysyłka kosztowała 40 zł, a wydruk 20 zł, w przypadku jego nieujawnienia i kontroli, należny podatek wyniesie 105 zł, a nasze koszty wynosiły 60 zł – oznacza to, że realnie będziemy 25 zł na minusie.

Dodatkowo w przypadku przekroczenia przychodu w wysokości 1300 zł miesięcznie istnieje obowiązek wpisu do CEIDG. Jeśli nie ujawniamy przychodu wcale i nie rejestrujemy działalności, to w przypadku kontroli może okazać się, że mamy również zaległości np. wobec ZUS czy Urzędu Skarbowego z tytułu VAT.

O działalności nierejestrowanej możecie też poczytać na stronie rządowej: klik

 

Wiem, że tematy podatkowe nie są zbyt przyjemne i lekkostrawne, ale warto wiedzieć, jakie prawo nas obowiązuje i jakich zasad powinniśmy przestrzegać.

Jeśli znasz kogoś, kto myśli o prowadzeniu działalności nierejestrowanej, podeślij mu linka do tego artykułu – niech robi to bezpiecznie i legalnie.

Ten artykuł jest kontynuacją wpisu, w którym wskazywałam sposoby na radzenie sobie z zachowaniem płynności finansowej, jeśli go jeszcze nie czytałaś / czytałeś to zapraszam tutaj: Co robić, żeby zachować płynność finansową kiedy nie zarabiamy, a mamy koszty prowadzonej działalności?

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrowaną, albo zastanawiasz się nad jej założeniem, może ci się spodobać wpis: Konkurs na instagramie, w którym piszę jak promować swoją działalność poprzez zorganizowanie legalnego konkursu.

A jeśli potrzebujesz konsultacji prawnych w tym zakresie, sprawdź zakładkę oferta.